Hz.Zulkarneyn

   Zülkarneyn kelimesi, Arapça “zu” ve “el-karneyn”kelimelerinden oluşan bir isim, bir lakaptır. Bu isim “zülyeden” (iki el sahibi), “zülvenahyené (iki kanatlı) gibi “iki ...ya sahip olma”yı ifade eder.Buaradaki “iki ..ya”ibaesi “karneyn kelimesine verilecek manaya göre değişecektir. İkil kelime olan “karneyn”kelimesinin tekili,”karn”dır ve lugatta pek çok manaya gelir. Bu cümleden olaraköküz,koç gibi hayvanların boynuzunu, insan başının iki yanında bulunan çıkıntıları ifadede kullanıldığı gibi,bir milletten sonra gelen millete veya muassır iki millete yahut nesile, Güneş’iniki kenarına, ağaç kabuğu lifinden yapılan ipe,yün yahut kıldan yapılan yumağa, avcıların kuş yaklamak için kullandıkları ipe, kılıcın keskin tarafına da “karn” denilmiştir. Sıkça rastlanılan manalarından birisi de, asır, devir, kronolojik zaman içinde belli bir kesittir. Bu zamanın ne kadar olduğu konusunda da çeşitli görüşler mevcut olup kimileri, “70, 80, 100 senedir” derken, kimileri de;”karn mutlak zamanı gösterir.”demektedir. Zülkarneyn kelimesi, “karn” kelimesine verilen manalara göre çeşitli şekillerde izah edilmeye çalışılmış, dolayısıyla birbirinden farklı bir çok fikir ortaya atılmıştır:

1-     Başının iki yanına vurularak öldürülmüş olması sebebi ile ona bu isim verilmiştir.

   Bu konuda Hz.Ali’ye dayandırılan bir rivayette şöyle denilmektedir: “İbnü’l-Kevva, Hz.Ali’ye, “Zülkarneyn’nin kim olduğunu, bir kralmı, yoksa bir peygamber mi olduğunu sorduğunda Hz.Ali; O ne bir kral, nede bir peygamber idi. O, sağ karninden (alnının sağ tarafından), Allah’a itaat yolunda vurulmuş ve böylece ölmüş. Daha sonra Alah Te’ala onu diriltmiş. Sonra  bu sefer sol karninden vurulup ölmüş, derken Allah Te’ala onu tekrar diriltmiştir bundan dolayı, o, Zülkarneyn adını almış ve o mülke sahip olmuş; demiştir”

2-     Zülkarneyn, dünyanın en doğusuna ve en batısına gittiği için ona bu isim verilmiştir.

   Ayetlerde;”Zülkarneyn’in Güneş’in doğduğu yere ve battığı yere gittiğinin ifade edilmiş olması “ hasebiyle; Zülkarneyn isminin; “dünyanın iki ucuna sahipé manasına kullanıldığı görüşü ileri sürülmüştür. Bu konuda Hz.Muhammed’den; “O;dünyanın iki karnini, yani doğusunu ve atısını dolaştığı için bu adı almıştır” şeklinde bir hadis rivayet edilmiştir. Ayrıca Ehl-i Kitab’ın da “Zülkarneyn’in Bizans ve İran’ı ele geçirmiş olması sebebiyle bu adı aldığı” görüşünde olduğu nakledilmektedir.

   Bu görüşlerin dışında Zülkarneyn kelimesinin anlamı konusunda muhtelif kaynaklarda değişik yorıumlar bulunabileceği gibi, her insanın,yine aynı yolları kullanarak orjinal sonuçlara ulaşması mümkündür. Mesela “karn”kelimesinin “ağaç kabuğundan yapılan ip” manası esas alınırsa, onu gideceği yere götürmüş olan “sebe”e işaret olarak, “iki karn’a (ipe) sahip şeklinde bir çıkarsamada bulunulabilir. Çünkü; “sebeb” kelimesinin manalarından biri de “ip” tir ve kim bilir buna benzemedik daha nice fikirler ileri sürülebilir. Peki;doğruya en yakın ve daha sağlam bir delile dayanacak görüş bu görüşlerden hangisi olabilir? Mademki Zülkarneyn kelimesi Kur’an kaynaklı bir isimdir ve yine mademki bu konuda tefsir, hadis ve tarih kitaplarında bulunan haberlerin çoğu birbirini nakzeder mahiyette ve sıhhatinden emin olamadığımız rivayetlerdir, şu halde, Kur’an’da Zülkarneyn ismine benzer isimlerin kullanılış tarzına ve “karn” kelimesine Kur’an’ın yüklediği manalara bakarak bir sonuca gidebilebilir.

    Zülkarneyn’in melek olduğu görüşü; daha ziyade onun hakkında ki insan üstü olayları işleyen rivayetlere bakılarak oluşmuş bir kanaat gibi görünmektedir. Çünkü ayetlerde, bir taraftan bu görüşü destekler mahiyette hiç bir delil bulunamazken,bu görüşün aksine insan olduğunu gösterir bir ifade tarzı hakimdir. Taberi’nin naklettiği bir rivayete göre,Peygamberimiz’e Zülkarneyn’den sO da;”Sebeplerle yeryüzünün altına seyahat etmiş bir melektir.”şeklinde cevap vermiştir. Kaynaklarda, Zülkarneyn’in melek yada cin olduğunu iddia eden rivayetlere oranla, onun insan olduğu tezini işleyen rivayetlere daha çok rastlanmaktadır. Bu cümleden olarak, bir rivayete göre;”Mısır’lı bir adamdı. Adı da Nuh’un oğlu Yafes’in oğlu Yunan’ın soyundan Merziban b. Merduya el-Yunani” idi. Bir başka rivayete göre de; “Rumların yaşlılarından bir yaşlı kadının oğlu” olduğu söylenmektedir.

index