Hz. MUSA’NIN HAYATI

  

  Musa’nın doğduğu dönemde, Yakub’un on iki oğlunun soyundan gelen on iki İbrani kabilesi Mısır’da yaşamaktadır; gerçekten de İbrahim’in soyundan gelenler, Tanrı’nın Yakub’un çocuklarına vaat ettiği Kenan toprkalrından kaçmışlardır. Yusuf’un (yakub’un oğlu)soyunun tükenmesinden sonra Mısır üzerine Yusuf’u bilmeyen yeni bir kral çıktı (Çıkış 1,8). Yeni hükümdar kendini, selefininYakup’un soyuyla yaptığı anlaşmalara bağlı hissetmedi (Tekvin XVII 5-6). İsrailoğullarını potansiyel bir tehlike olarak görüp,zenginliklerine ve güçlerine kötü gözle baktı ve ağır işlerle bunaltmaya başladı (Çıkış I,9-11). Ama çok geçmeden bu politikanınsonuçlarından hoşnutsuz kalarak, yeni doğan erkek çocukların öldürülmesini emretti. 

  Levi kabilesinden bir ailenin çocuğu olan MUSA, halkının zulümlere uğradığı bu koşullarda dünyaya gelir. Yorumcula Musa’nındoğum tarihinin M.Ö. XIII.XII. yy’lar arasına rastladığı konusunda görüş birliği içindedirler. Kitabı Mukaddes, Musa’nın yaşamının ilkyıllarından oldukça az söz eder; bu konudaki on ayetin esrarı,çok çeşitli yorumlara yol açmıştır. Bu ayetler, yeni doğan oğlunu üçaydan fazla saklayamayan annesinin, onu ziftle kaplanmış bir sepetin içine yatırıp, ablası Miryam,ın gözetiminde nasıl ırmağınkıyısına bıraktığını anlatır. Irmakta yıkanmaya gelen firavunun kızı çocuğu bulur; onu evlat edinip para karşılığında bakması içinkendi annesine verir. Çocuk büyüyünce kendisini evlat edinmiş olan annesinin yanına döner. Üvey annesi sulardan çekip çıkardığıiçin ona Musa adını verir ( Çıkış II, 1-10) ama Mısır kökenli bu isim oğlu anlamına gelmektedir. Sonraki ayetler Musa’nın nasılİbranilerle kader birliğine girdiğini anlatır. Gerçekten de firavunun sarayında,yani halkından uzakta yetiştirildikten sonrakardeşlerinin arasına gider ve onların ağır acılarını yaşar. Onlardan yana olduğunu açıkça göstererek, çocukluğuyla ve gençliğiyleolan bağlarını koparır. Hem isyanının coşkusunu hem de adalet arzusunu ortaya koyan bir hareketle, bir İbrani’yi döverken gördüğübir Mısırlı’yı öldürür. (Çıkış II, 11-12). Kaçmak zorunda kalan Musa, Midyan çölüne sığınarak orada Yetro’nun çobanlar tarafındantehdit edilen kızlarını kurtarır. Midyan rahibi olan Yetro, minnettarlığını göstermek için Musa’yı evinde kalmaya davet eder vekızlardan birini eş olarak ona verir. Bu misafirlik döneminde, Tanrı ilk defa Musa’ya görünür ve ona adını (Yahve) söyler; Musa’yahalkını kurtarma, daha sonra da sütün ve balın sel gibi aktığı ( Çıkış III) Kenan ülkesine götürme görevini verir. Musa bununüzerine Mısır’a döner. 

Çıkış Aşamaları 

  Böylece, ağabeyi Harun tarafından desteklenen Musa için, Tanrı’nın yüreğini taşlaştırdığı (Çıkış IV,21) ve İbranileri serbestbırakmayı inatla reddeden firavunla uzun ve acılı bir mücadele dönemi başlar (Çıkış V-XII ). Tanrı’nın Mısırlıların başına on felaketsardırması üzerine firavun boyun eğmek zorunda kalır. Tanrı Musa’ya, Bu gece Mısır ülkesini baştan sona dolaşacağım; Mısırülkesinde insandan hayvana kadar bütün ilk doğanları vuracağım..diye duyurur. Aynı zamanda İbranilere , hane başına bir kuzukesmelerini, hemen yemelerini ve kanını evlerinin kirişlerine ve direklerine sürmelerini emreder: ve kan sizin için oturduğunuzevlerin üzerinde bir işaret olacaktır: ve ben kanı göreceğim ve sizin üzerinizden geçeceğim ve ben Mısır ülkesi üzerinde ortalığıkasıp kavururken siz zarara uğramayacaksınız (Çıkış XII,12-13 ). Buna karşılık firavunun oğlu ilahi yargıdan kurtulamaz ve Mısıriçin ölümcül olan o gece , İbranilerin kurtuluşunun başlangıcını belirler. Bu gün dahi bu olay Yahudiler tarafından her yıl Hamursuzbayramıyla anılır; bayram sırasında Haggada (diğerlerinin arasında Mısır’dan çıkışı anlatan Talmud metinleri ) okumak veyorumlamak gelenektir. İbraniler, önlerinde kendilerine Kenan’ın yönünü gösteren bir sütunla, nihayet uzun yolculuklarına başlarlar;bu yolculukta az çok doğa üstü birkaç olay yaşanacaktır: Musa’nın ardından giden İsrail halkının önünde açılıp, peşlerinden gelenMısırlılara kapanacak olan Kızıldeniz’in geçilmesi (Çıkış XVI ) ve Tanrı’nın bağışladığı mucizevi yiyecek kudret helvasının belirmesi(Çıkış XVI ). Ama Çıkış kitabının en önemli olayı Sina’daki vahiydir: bildirisini yaymak için Musa’yı seçmiş olan Tanrı ,ona Tevrat’ın(Tora) çekirdeğini oluşturan on emir’i verir. Ahlaki, siyasi ve dini usulleri bildiren bir kitap olan Tevrat Tanrı’yla Musa önderliğindekiİsrail halkı arasındaki ahde mühür : içerdiği temel ilkelere saygı, İbranilerin Hasırsazı Denizi (Kızıl Deniz ), Filistiler Denizi(Akdeniz ), çöl (Suriye )ve nehir le ( Fırat ) sınırlı olan vaat edilmiş toprak’a ulaşabilmelerinin koşuludur. 

  Gene de, sabırsız ve dik kafalı olan İbraniler sonunda Musa’nın sözleri ve gözle görülmeyen Tanrı’nın vaatleri konusunda kuşkuya düşerler, Mısır’ı ve et tencereleri’ni terk etmekten duydukları pişmanlığı ortaya koyarlar (Çıkış XVI ); altın buzağıyatapınarak ( Çıkış XXXII ) yeniden putlara tapmaya başlar ve Korah ayaklanamsı sırasında Musa’nın otoritesine karşı çıkarlar. Bu,İbranileri Kenan ülkesine girmeden önce kırk yıl çölde dolaşmaya mahkum eden Tanrı’nın gazabını üzerlerine çekmelerine nedenolur; bu , kölelerden oluşan bir kuşağın yerini, dini bilen ve Sina Dağı’nda yapılan ahdin gereğini yerine getirmeye hazır özgürinsanlardan oluşan bir kuşağın alması için gerekli süredir.Kaleb ve Yeşu dışında, kendi kuşağından bütün İbraniler gibi Musa’daVaat Edilmiş Toprak’a ayak basamayacaktır. Tanrı’nın emriyle giriştiği görevi tamamlama görevini Nuh’un oğlu Yeşu’verir. 

  İnsanları arkasından sürükleyen ve İbranileri bir araya toplayan peygamber olarak Musa,Yahudi c emaati için Tanrı’dan Yahudidinini ve peygamberlik görevini alan ata sayılır: bu görev, Yahudilerin dinlerinden aldıkları umudu ve gücü her yerde ve her zamanortaya koymaktadır. Tanrı’yla yüz yüze gelmiş tek insan olan Musa, bu sarsılmaz bağlılığın simgesel temsilcisidir.Halkını VaatEdilen Toprak’ın eşiğine kadar götürmüş, Şeria Irmağını geçmeden Nebo Dağı’nda ölmüştür. Musa’nın kişiliği, bütün Yahudigeleneğini,bunuda ötesinde ,Yahudi-Hıristiyan kültürünü derinden etkilemiştir