Hz.Hızır

   Daha çok halk inançlarında yaşar, zengin bir folklor ağı içindedir. Halk arasında çok populer bir peygamberdir.Ancak Kur’an’da adı geçmemekle birlikte Hz.Musa üzerine bir öyküde Hz.Musa’nın uşağı ile bir bilgin kulla buluşmak için yolculuğa çıkar, bu ayetlerde (Kehf S. 60,82) ne Hz.Musa’nın uşağının ne de buluşacağı bilgin kulun adı verilmekte. Yorumcular Hz.Musa’nın uşağının Yuşa ibn Nun, bilgin kulun adı da Hz.Hızır olduğunu hadis ve yorumlara dayanarak ileri sürmketedirler. Hz.Hızır’ın Hızır adı değil ona verilen bir nitelemedir.Yeşil anlamaına gelen Al Hazır, giderek yeşillik anlamına gelen El-Hizr olmuştur. Bu bir hadistedir. Peygamber bu hadisinde Hz.Hızır’a bu adın verilmesinin nedeninin kuru bir yerde bir post üzerinde otururken hemen arkasında yeşil otlar belirmesiyle açıklamıştır. Bir başka hadiste gene Hz.Hızır’ın adı geçmektedir.Peygamber’e göre Hz.Musa’ya insanların en bilgilisi kim olduğu sorulduğunda, bu kişinin kendisi olduğunu söylemiş Hz.Musa. Tanrı, bunu Allah bilir demediği için Hz.Musa’yı azarlamış, bu kişinin denizlerin birleştiği yerde bir kulu olduğunu, en bilginin bu kişi olduğunu söylemiş. Bu kişinin adı Hz.Hızır’dır. Nitekim yukardaki Kehf Suresi’nde adı geçen yolculuktaki kişinin bu Hz.Hızır olduğu ileri sürülmüştür. Hz.Musa’da uzun bir yolculuğa onun bilmediği bir bilimi Hz.Hızır’dan öğrenmek için çıkmıştır.Kur’an’da 22 ayette anlatılan bu öykü çeşitli yorumcular tarafından, çeşitli hadislerden de yararlanılarak çok zengin ve ayrıntılı bir öyküye dönüşmüştür. Öyle ki Hz.Musa ile Hz.Hızır’ın arkadaşlıklarının onsekiz gün sürdüğüne varıncaya dek anlatılmıştır.

   Halk arasında Hz.Hızır’ın ölümsüz olduğuna inanılır birdenbire ortaya çıkıp birdenbire kaybolur,halk arasında peygamberdir. Başı sıkışanların yardımına koşar,bunun için halk arasında ”Hızır gibi yetişti” deimi vardır. Ölümsüzlüğü İskender’le aşçısı Andreas (İdris) söylencesine dayanır. Bu hikayede kaçan balığı yakalamak için suya dalan ve böylece ab-ı hayat’ı bularak ölümsüzlüğe kavuşan aşçının öyküsü ile Kur’an’da geçen ve yukarda sözünü ettiğimiz balık olgusu Hz.Musa ile Hz.Hızır’a dönüşmüştür. Nitekim orada Hz.Musa’nın sepetindeki balık buluşmak üzere gittiği kişiyi bulmaya yardımcı olacaktır. Ne varki balık canlanıp suya atlamış, ancak Hz.Musa’nın yanındaki genç uşağı balığın canlanarak denize atladığını söylemeyi unutmuştur. Hz.Musa yeniden oraya döner, gerçekten aradığı kişiyi aynı yerde bulur. Tuzlu balık nasıl canlanmıştı? Bir hadise göre Hz.Hızır’la birlikte bulunduğu yerde bir kaynak vardı, Bu yaşam suyu kaynağı idi (Aynü’l hayat, yada ab-ı hayat). O suya değip de canlanmayacak hiç bir şey yokltu. İşte balık da bu suda canlanıp sıçramıştı. Bir söylencelere görede Hz.Hızır ile Hz.İlyas ‘la kardeşti biri karada, öteki denizde Müslümanların koruyucusudur.